In weerbaarheidstrainingen wordt middels technieken die oorspronkelijk uit assertiviteitstrainingen, vecht- en verdedigingssporten, energetisch werk en de hulpverlening komen gewerkt aan het verbeteren van de weerbaarheid van de cursisten.
Waar assertiviteitstrainingen uitgaan van een zekere mate van gelijkwaardigheid, oefent men in weerbaarheid vooral met situaties waar het gaat om ongelijkwaardigheid en machtsmisbruik. Te denken is dan aan bijvoorbeeld seksuele intimidatie, pesten op het werk, racisme, seksueel en huiselijk geweld of (on)veiligheid op straat. Daarnaast worden weerbaarheidstrainingen ingezet als bewegingsstimulering; middels weerbaarheidsactiviteiten kunnen mensen die normaal gesproken weinig bewegen enthousiast gemaakt worden voor sport en beweging.
In overleg met de opdrachtgever wordt bekeken aan welke specifieke doelen gewerkt wordt.
De uiteindelijke oefeningen en werkvormen waar voor gekozen wordt zijn niet alleen
afhankelijk van de doelstellingen maar ook van de cursisten. Bij een sportief ingestelde groep zal gekozen worden voor een meer fysieke invalshoek, terwijl bij een groep die gewend is veel te praten eerder voor een andere invalshoek gekozen wordt. In alle gevallen worden oefeningen met een sportief element afgewisseld met stemoefeningen, kringgesprekken, stellingenspelen, empowerment-oefeningen en dergelijke.
Concreet gaat het in de trainingen om het aanleren van vaardigheden die de verschillende
fasen van het opkomen voor jezelf in ongelijkwaardige situaties nodig zijn:
-
Preventie: hoe voorkom je dat je slachtoffer wordt? Met name de oefeningen rondhouding en uitstraling vallen in deze categorie.
-
Vluchten: wanneer je in een ongewenste situatie komt is het soms een goede strategie weg te gaan: hoe doe je dat en wanneer kan deze strategie een oplossing bieden.
-
Hulp vragen en bieden: op welke manieren vraag je om hulp zo dat de kans het grootst is dat je geholpen wordt en hoe bied je hulp wanneer je getuige bent van geweld of ander grensoverschrijdend gedrag?
-
Praten: veel situaties kunnen opgelost worden door de dader hetzij te confronteren met zijn (of haar) gedrag, hetzij hem (of haar) tot bedaren te brengen (deëscalatie).
-
Fysieke verdediging: in sommige gevallen is het noodzakelijk de aanvaller middels een fysieke techniek uit te schakelen. De technieken die geoefend worden zijn eenvoudig aan te leren. Met het uitvoeren van deze technieken ervaart de cursist zijn of haar eigen kracht, hetgeen een positief effect op het zelfbeeld heeft.
Naast deze oefeningen wordt vanzelfsprekend ook aandacht besteed aan het vergroten van het zelfvertrouwen en de juridische kaders van weerbaarheid en zelfverdediging.
Cursisten worden bovendien gewezen op verdere mogelijkheden in de regio op het gebied van hulpverlening en therapie en sport- en bewegingsactiviteiten.
Het Marietje Kesselsproject (MKP) is een preventieproject.
Doel is het vergroten van de weerbaarheid bij kinderen om te voorkomen dat zij slachtoffer worden van machtsmisbruik of zich hieraan schuldig (gaan) maken. De 12 lessen van 60 minuten worden onder schooltijd door docenten weerbaarheid en zelfverdediging gegeven, aan leerlingen van de basisschool, groep 7 en/ of 8.
Tijdens een ouderavond wordt voorlichting gegeven over de inhoud van de lessen. In
verscheidene plaatsen in Nederland worden weerbaarheidsprojecten volgens het MKPconcept
uitgevoerd, maar soms onder andere namen zoals: Weerbare tieners en Kom op
voor jezelf.
De lessen weerbaarheid vinden plaats op het eind van de basisschool: in een voor de kinderen
vertrouwde en veilige omgeving. De leerkracht is bij de lessen aanwezig: om de weerbaarheidsdocent
te ondersteunen met relevante informatie over de leefsituatie van de kinderen, maar ook om de kans te krijgen vakkennis op te doen op het gebied van weerbaarheidsvergroting, preventie en signaleren van problemen rondom machtsmisbruik.
De weerbaarheidsdocenten (werkend bij een instelling waarbij het project is ondergebracht: zoals bijvoorbeeld de GGD, een onderwijs begeleidingsdienst of een jeugdzorginstelling) zijn specifiek voor dit project geschoold. Doordat de meisjes en jongens gescheiden les krijgen is er minder schaamte en meer veiligheid en eerder (h)erkenning. Dit maakt het praten over moeilijke en kwetsbare onderwerpen makkelijker. Zowel de jongens als de meisjes oefenen in fysieke en mentale weerbaarheid maar de accenten (kunnen) verschillen.
Middels groepsgesprekken, fysieke (zelfverdedigings-) oefeningen, rollenspelen en opdrachten in een huiswerkschrift, leren de kinderen situaties van machtsmisbruik (zoals pesten, (seksueel) intimiderend gedrag en kindermishandeling) te herkennen, hun handelingsmogelijkheden in ongewenste of onveilig situaties te vergroten en hoe en waar ze om hulp kunnen vragen. Centraal staan de volgende basisvaardigheden:
1) eigen gevoelens kunnen herkennen en benoemen,
2) negatieve gevoelens op een adequate manier kunnen uiten,
3) conflicten oplossen,
4) hulpvragen en bieden,
5) inleven in een ander.
De zelfverdedigingsoefeningen kunnen kinderen gebruiken om zich daadwerkelijk te verdedigen als ze worden vastgepakt of lastig gevallen. Maar de kinderen voelen zich hierdoor ook sterker, zelfverzekerder en minder bang. Dit zelfvertrouwen leidt tot minder agressie. Een weerbare uitstraling vermindert ook de kans lastig gevallen te worden. De weerbaarheidsdocenten hebben bovendien een signalerende functie, bieden indien nodig eerste opvang en verwijzen door naar hulpverleningstrajecten in overleg met de school. De leerlingen geven aan meer zelfvertrouwen te hebben gekregen, minder bang te zijn en beter te weten wat ze kunnen doen in nare of bedreigende situaties. Ook kunnen ze beter de grenzen van een ander waarnemen en vooral jongens vinden het minder ongewoon om over gevoelens te praten. Veel leerkrachten raken meer alert op het creëren van een veilig leerklimaat in de klas en de rol die zij daar zelf in kunnen spelen. Verder vinden veel leerkrachten dat kinderen duidelijker hun grenzen aangeven, onderling en naar volwassenen. Ouders ervaren de lessen als steun bij hun opvoeding.
Een weerbaarheidstraining kan voor alle meisjes en vrouwen nuttig zijn. Sport je veel en denk je sterk genoeg te zijn om aan een aanvaller te ontsnappen? Bij weerbaarheidstraining ofwel cursus zelfverdediging draait het zeker niet alleen om het fysieke aspect. Je mentale weerbaarheid is minstens zo belangrijk. Je leert zien wat je uitstraalt en hoe je dat kunt verbeteren. Tijdens een weerbaarheidstraining leer je nee zeggen, angsten overwinnen en je lichaamshouding verbeteren. Natuurlijk komen ook zelfverdedigingstechnieken aan bod. Het geeft je zelfvertrouwen een boost als je deze technieken onder de knie hebt. Tijdens een weerbaarheidstraining leer je je lichaam als wapen te gebruiken: voordeel hiervan is dat niemand dit van je af kan pakken. Trappen, handbewegingen en bevrijdingstechnieken doe je allemaal met je eigen lichaam. Het is een fijn idee dat je je wapen -je lichaam en de technieken die je daarmee leert- altijd bij je hebt.
De BWZ is dé belangenbehartiger voor docenten weerbaarheid en zelfverdediging. Trainers in weerbaarheid, zelfverdediging en omgaan met agressie kunnen zich aansluiten als zij een erkend certificaat hebben. Lidmaatschap van de BWZ staat voor kwaliteit en professionaliteit. Alle leden hebben een gedegen weerbaarheidsopleiding van tenminste een jaar succesvol afgerond. Zij hebben aangetoond in staat te zijn te kunnen werken volgens de BWZ-methodiek: doelgroepgericht en met werkvormen die fysieke, mentale en verbale werkvormen integreren.
De docent/trainer bekijkt in overleg met de opdrachtgever aan welke doelen er in de training gewerkt moet worden: weerbaarheid tegen huiselijk geweld, seksuele intimidatie, aanranding en verkrachting, maar ook pesten, racisme of ander grensoverschrijdend gedrag kan als mogelijk doel in de trainingen
gekozen worden.
Daarnaast wordt bekeken welke specifieke kenmerken de doelgroep heeft; zijn zij sportief, hoog of laag opgeleid, in welke leeftijdscategorie vallen zij en zijn zij wellicht getraumatiseerd. Op basis van deze gegevens worden de werkvormen waar in de training mee gewerkt wordt gekozen. Deze doelgroepgerichtheid is de reden waarom er meestal gewerkt wordt met aparte mannen- en vrouwengroepen.
Naast het geven van de training zelf zijn signalering van mogelijk slachtofferschap en de doorverwijzing naar hulpverlening en sportactiviteiten belangrijke taken van een erkende docent weerbaarheid.
De BWZ is aangesloten bij NL Coach, kent een gedragscode en een klachtenregeling. Daarnaast maken de leden deel uit van een landelijk netwerk van collega's waar zij een beroep op kunnen doen bij ziekte of verhindering. BWZ-leden zijn verplicht zich regelmatig bij te scholen en zijn dus op de hoogte
van de laatste ontwikkelingen in hun vak. Met de stopzetting van de subsidie van VWS voor methodiekontwikkeling en kwaliteitscontrole weerbaarheid zijn de taken van de beroepsvereniging
uitgebreid. Alle taken die voorheen vervuld werden door NISB, zijn overgenomen door de BWZ en door Transact. De BWZ is nauw betrokken bij de inhoud en de examinering van erkende de opleidingen tot docent weerbaarheid die onder meer door Transact gegeven worden.
Meer informatie over de BWZ is te vinden op www.bwz.nu.
Je eigen website maken!